تاریخچه صنعت نفت در مکزیک

بدضعیفمتوسطخوبعالی (3٫33 از 5)
Loading...

گرچه اولین چاه اکتشافی نفت در سال 1869 در مکزیک حفر شد اما نفت در این کشور تا قرن بیستم  کشف نگردید. تولید نفت بصورت تجاری در مکزیک از سال 1901 آغاز شد و در سال 1910 با کشف میادین نفتی پانچو- ایبانو و فاجا د اورو(1 ) در حوالی سواحل مرکزی خلیج مکزیک در شهر توکس پان(2 ) چشم انداز نفتی مکزیک مشخص گردید. پس از آن اکتشافات سیستماتیک توسط شرکت های خارجی در مکزیک جایگزین تلاش های ناهماهنگ سوداگران داخلی شد.

طبق بند 17 قانون اساسی مکزیک که در سال 1917 به تصویب رسید حق استخراج و بهره برداری از منابع زیر زمینی این کشور بصورت دائمی و غیرقابل انتقال به غیر به دولت این کشور واگذار شده است. این مسئله باعث شد تا دولت مکزیک برای واگذاری حق تولید نفت به شرکت های خارجی با مشکلات فراوانی مواجه شود. سرانجام با ملی شدن شرکت های خارجی در اواخر دهه 1930 این مشکل حل گردید. طبق توافقنامه بوکارلی(3 ) که در سال 1923 بین امریکا و مکزیک امضاء شد دولت های امریکا و مکزیک عناوین شرکت های خارجی فعال در مکزیک را بعنوان مجوز دولت مکزیک به اینگونه شرکت ها به رسمیت شناختند. این شناسائی جایگزین لغو مالکیت از اینگونه شرکت ها تلقی گردید. رئیس جمهور مکزیک در سال 1925 طی فرمانی شرکت های خارجی را موظف نمود تا نام شرکت خود را در مکزیک به ثبت برسانند. بموجب این فرمان مجوز فعالیت شرکت های خارجی در مکزیک به 50 سال محدود گردید.

تولید نفت مکزیک علیرغم بروز انقلاب در سال 1921 به نقطه اوج خود یعنی 193 میلیون بشکه (حدود 25 درصد تولید نفت دنیا) رسید. این افزایش تولید بیشتر بعلت بالا رفتن تقاضا برای نفت در اثر جنگ جهانی اول بود. مکزیک در بیشتر سال های 1920 یعد از امریکا دومین کشور تولید کننده نفت بود و صادرات نفت جهان را رهبری می کرد. با این حال در اوایل سال های 1930 تولید نفت مکزیک به 20 درصد تولید سال 1921 سقوط کرد. علت آن بروز بحران بزرگ اقتصادی در سراسرجهان,عدم اکتشافات جدید,افزایش مالیات ها,عدم ثبات سیاسی, و ظهور ونزوئلا بعنوان یک منبع نفتی جذابتر بود. احیاء تولید نفت مکزیک از سال 1932 با کشف میدان نفتی پوزاریکا(4 ) نزدیک شهر وراکروز(5 ) آغاز شد. این میدان تا اواخر سال های 1950 بزرگترین منبع تولید نفت مکزیک بشمار می آمد.

رئیس جمهرر مکزیک در سال 1938 صنعت نفت را در این کشور ملی اعلام کرد و حق اکتشاف,تولید,پالایش,توزیع نفت و گاز,وتولید و فروش فرآورده های اصلی پتروشیمی را بصورت انحصاری به دولت این کشور واگذار نمود. گرچه رئیس جمهور مکزیک پیشنهاد پرداخت غرامت به امریکا را مطرح نمود اما شرکت های نفتی دولت امریکا را زیر فشار گذاشتند تا واردات هرگونه کالائی را از مکزیک تحریم کند. هدف آن ها جلوگیری از تشویق سایر کشورها به ملی کردن نفت در کشورشان بود. گرچه تحریم تا حدی مؤثر واقع شد اما دیری نپائید که دولت امریکا از شرکت های نفتی خواست تا شرائط مکزیک را بپذیرند. علت آن سیاست پرزیدنت روزولت موسوم به حسن روابط با همسایگان و نیازهای امنیتی امریکا در اثر جنگ دوم جهانی ذکر شد . سرانجام شرکت های نفتی در سال 1943 با گرفتن 24 میلیون دلار(بعنوان بخشی از ارزش دفتری اموال مصادره شده) با دولت مکزیک به توافق نهائی رسیدند. با این وجود ملی شدن نفت مکزیک را برای مدت بیست سال از سرمایه گذاری و کارشناسان خارجی محروم کرد.

تولید نفت مکزیک بین سال های 1938 تا 1971 با نرخ سالانه 6 درصد رشد کرد. تولید نفت از 44 میلیون بشکه در سال 1938 به 78 میلیون بشکه در سال 1951 رسید. تقاضای داخلی برای نفت بشدت رو به افزایش گذاشت و مکزیک در سال 1957 به یک کشور وارد کننده نفت تبدیل شد . تولید در سال 1971 با کشف میادین جدید نفت و گاز در حوالی شمال شهر مرزی ری نوسا(6 ) به 177 میلیون بشکه افزایش یافت .

اکتشافات گسترده در سال های 1970 باعث افزایش تولید گردید و مکزیک بار دیگر توانست با صادرات نفت به درآمد نفتی دست یابد . چاه های اکتشافی عمیقی که در سال 1972 در ایالت های چیاپاس و کامپچی(7 ) حفر گردید نشان داد که مخازن عظیم نفت در منطقه ای بوسعت 200 کیلومتر در شمال شرقی باحیا د کامپچی قرار دارند و احتمالا” در جهت عکس تا گواتمالا ادامه می یابند. تقریبا” تمام حفاری هائی که بعد از سال 1972 انجام شد به نفت رسیدند. تولید نفت مکزیک در سال 1973 از نقطه اوج تولید 190 میلیون بشکه اوائل سال های 1920 تجاوز کرد. شرکت پمکس(8 ) در سال 1974 خبر از کشف مخازن جدید نفت در وراکروز,باجا کالیفرنیا نورت,چیاپاس و تاپاسکو(9) داد.

تولید نفت مکزیک در سال 1975 بار دیگر از تقاضای داخلی بیشتر شد و مکزیک توانست به صادرات نفت دست یابد . رئیس جمهور مکزیک در سال 1976 اعلام نمود که ذخائر ثابت شده هیدروکربنی این کشور به 11 میلیارد بشکه افزایش یافته است. این ذخائر تا سال 1983 به 5/72 میلیارد بشکه رسید.رئیس جمهور مکزیک تصمیم گرفت با استفاده از ذخائر نفت این کشور بعنوان وثیقه نسبت به اخذ وام های بین المللی با مبالغ بالا اقدام نماید. بیشتر این وام ها به پمکس(9 ) داده شد. پمکس بین سال های 1977 تا 1980 مبلغ 6/12 میلیارد دلار از این وام ها را دریافت نمود. این مبلغ 37 درصد کل بدهی های خارجی مکزیک بود. پمکس این مبلغ را صرف ساخت و راه اندازی سکوهای حفاری دریائی,احداث تأسیسات فرآورش در خشکی,اثبات ذخائر جدید,و خرید کالاهای سرمایه ای و فنآوری تخصصی از خارج نمود. این سرمایه گذاری ها باعث شد تا تولید نفت مکزیک از 400 میلیون بشکه در سال 1977 به 1/1 میلیارد بشکه در سال 1982 برسد. صادرات نفت مکزیک بین سال های 1983 تا 1991 بسختی در حد 4/1 میلیون بشکه در روز ثابت باقی ماند . این درحالی بود که تولید نفت آن کشور از 7/2 به 1/3 میلیون بشکه در روز رسید.

سهم بخش نفت از درآمد حاصل از صادرات مکزیک بعلت بالا رفتن تقاضا نسبت به تولید از 61 درصد در سال 1985 به 38 درصد در سال 1990 سقوط کرد. میزان صادرات نفت از 4/1 میلیون بشکه در سال 1987 به روزانه 3/1 میلیون بشکه  در سال 1990 کاهش یافت. درآمد نفتی مکزیک در سال 1990 با بالا رفتن قیمت نفت تا سطح بشکه ای 35 دلار بعلت قطع تولید نفت عراق و کویت به نحو چشمگیری افزایش یافت و با سقوط 15 درصدی قیمت نفت در سال 1991 به 10 میلیارد دلار رسید. صادرات نفت مکزیک در سال 1991 کمی افزایش یافت و به 4/1 میلیون بشکه در روز رسید. سپس با کاهش قیمت نفت به زیر بشکه ای 15 دلار در سال 1992 در همین حد باقی ماند.

کاهش تولید و صادرات نفت مکزیک از اوائل سال 1993 شروع شد. کاهش تولید و افزایش تقاضای داخلی علل سقوط صادرات بودند. میانگین صادرات نفت مکزیک در طول سال 1993 روزانه 3/1 میلیون بشکه بود که نسبت به سال 1992 دو درصد کاهش داشت. میزان سقوط درآمد نفتی مکزیک بعلت سقوط قیمت نفت طی سال های 1992 و1993 بسیار بیشتر از این مقدار بود. درآمد نفتی مکزیک در سال 1993 به 7 میلیارد دلار رسید.  درآمد صادرات نفت مکزیک در سال 1994 از 7 میلیارد دلار تجاوز کرد.

سهم بخش نفت از درآمد صادرات مکزیک در سال 1995 به کمی بیش از 10 درصد رسید. (این سهم در سال 1982 هشتاد درصد بود). امریکا در سال 1991 مقدار 54 درصد, اروپای غربی 25 درصد,و ژاپن 11 درصد از نفت صادراتی مکزیک را خریداری نمودند. در اواسط سال 1993 نفتخام سنگین مایا 67 درصد, نفتخام سبک ایست موس 20 درصد  و نفتخام اولمکا(10 ) با کیفیت بالا 13 درصد از کل صادرات نفتخام مکزیک را تشکیل می دادند.

مکزیک در سال 1995 ششمین کشور بزرگ تولید کننده نفت در دنیا بود. در نیمکره غربی فقط تولید نفت امریکا از مکزیک تجاوز می کرد. پس از مکزیک ونزوئلا قرار داشت که تولید نفتخام آن در سال 1992 برابر با 89 درصد مکزیک بود. سهم بخش نفت از تولید ناخالص ملی مکزیک از 5 درصد در سال 1985 با کمی افزایش به 6 درصد در سال 1992 رسید. نفت در سال 1993 نزدیک به 30 درصد از درآمد دولت مرکزی را تشکیل می داد. تولید نفت از 5/2 میلیون بشکه در روز در سال 1989 تا حدی بعلت بحران در خلیج فارس با کمی افزایش به روزی 7/2 میلیون بشکه در سال 1991 رسید. این تولید در سال 1992 حفظ شد و سپس ازاوائل سال 1993 شروع به کاهش کرد. مصرف نفت مکزیک در سال 1992 به 61 میلیون تن رسید. این مقدار برابر است با 8/1 میلیون بشکه در روز.

میانگین تولید نفت از 7/2 میلیون بشکه در روز در سال 1994 به 6/2 میلیون بشکه در روز در سال 1995 سقوط کرد.با اینحال میانگین تولید نفت در سه ماهه اول سال 1996 نسبت به مدت مشابه سال قبل 6 درصد افزایش یافت و به 8/2 میلیون بشکه در روز رسید.

پمکس در سال 1996 هفت پالایشگاه نفت را با ظرفیت روزانه 5/1 میلیون بشکه راه اندازی کرد و مکزیک در این مورد به یازدهمین کشورصاحب پالایشگاه در دنیا تبدیل شد. میانگین ظرفیت پالایش نفت در مکزیک بسرعت افزایش یافت و از 63 میلیون تن در سال 1983 به 84 میلیون تن در سال 1990 رسید.بزرگترین پالایشگاه های مکزیک از نظر ظرفیت عبارت بودند از پالایشگاه های سالینا کروز(با ظرفیت 330,000 بشکه در روز) و تولا (با ظرفیت 320,000 بشکه در روز) که در ایالت هیدالگو قرار داشتند. سایر پالایشگاه ها از نظر ظرفیت پالایش روزانه عبارت بودند از : کادریتا (235,000 بشکه) , سالامانکا (235,000 بشکه) , میناتیتلان (200,000 بشکه) , سیوداد مادرو (195,000 بشکه) , و ریونوسا (9,000 بشکه).(11 )

تا اوایل سال های 1990 حدود 40 درصد نفتخام مکزیک در داخل این کشور پالایش می شد. دولت بمنظور افزایش ظرفیت پالایشگاه ها و احداث پالایشگاه های جدید دست به سرمایه گذازی سنگینی زد. دولت قصد داشت حتی المقدور ارزش افزوده حاصل از پالایش نفتخام را در داخل مکزیک حفظ کند.اما مشکلات مالی اوائل سال های 1990 باعث شد تا پمکس نتواند ظرفیت پالایشگاه ها را همراه با افزایش تقاضا توسعه دهد. در نتیجه مکزیک ناچار شد بیشتر تولید نفت خود را در داخل مصرف کند و حتی دست به واردات نفت بزند. واردات نفت از 2 میلیارد لیتر در سال 1991 به حدود 5 میلیارد لیتر در سال 1992 رسید. واردات سوخت که در سال 1991 کمتر از 3 میلیون تن بود در سال 1992 تا 4 میلیون تن افزایش یافت.

پمکس طی سال های 1980برای توزیع نفتخام , فرآورده های نفتی و گاز طبیعی دست به احداث سیستم خطوط لوله در سطح کشور زد. خط لوله تهون تبک(12 ) در سال 1989 افتتاح گردید. این خط لوله روزانه 550,000 بشکه نفتخام را از مایا به سالینا کروز در ساحل اقیانوس آرام حمل می کرد تا از آنجا به خاور دور صادر شود. برای تأمین مواد اولیه تولید کودهای شیمیائی , شوینده ها , رزین های آکرولیک , الیاف پلی استر , حلال ها و سایر فرآورده های نفتی دو مجتمع عظیم پتروشیمی در منطقه وراکروز احداث گردید.

مکزیک در سال 1993 از نظر دارا بودن ذخائر نفتخام  با در اختیار داشتن 5 درصد کل ذخائر نفتخام جهان هشتمین کشور دنیا بود . ذخائر ثابت شده نفتخام مکزیک در سال 1991 حدود 51 میلیارد بشکه و ذخائر بالقوه نفتخام این کشور حدود 250میلیارد بشکه بود. حدود 56 درصد از ذخائر ثابت شده نفتخام مکزیک در خلیج مکزیک قرار دارند. از این مقدار 24 درصد در منطقه چیکونتپک , 15 درصد در تاباسکو و چیاباسکو , و بقیه در سایر نقاط این کشور قرار دارند . مکزیک با ذخائر نفت خود می تواند تا پنجاه سال دیگر تولید فعلی خود را حفظ کند.

پمکس که توسط دولت مکزیک اداره می شود از سال 1938 که صنعت نفت در این کشور ملی شد بر تولید و بازاریابی هیدروکربن ها کنترل انحصاری دارد. با اینحال دولت در سال 1993 تصمیم به تجدید نظر در سازماندهی پمکس گرفت. در اجرای این سیاست به بخش خصوصی اجازه داد تا در خرید , فروش و توزیع بنزین وارداتی , گاز طبیعی , مواد پتروشیمی , و سرمایه گذاری در احداث خطوط لوله جدید مشارکت نماید.

1-      Oro Fields

2-      Tuxpan

3-      Bucarelli Agreement  این قرارداد در سال 1923 برای جبران خسارات ناشی از انقلاب به شهروندان و شرکت های امریکائی بین مکزیک و امریکا امضاء شد.

4-Poza Rica fields

5-Veracruz

6-Reynosa

7-Chiapas

8-Baja California Norte , Tabasco

9 – Petroleos Mexicanos یا Pemex تلفظ اسپانیولی نام شرکت نفت مکزیک است.

10-Olmeca

11-Tula , Hidalgo , Cadereyta , Salmanaca , Minatitalan , Ciudad Madero , Reynosa

12-Tehuantepec

   منبع : کتابخانه کنگره امریکا

نوشته های مرتبط

7 نظر برای تاریخچه صنعت نفت در مکزیک

  1. h.amini
    مرداد ۷, ۱۳۹۰

    har. keshvarike naft nadashte bishtar pishraft kardeh. movafegh nistid? tarikhe nafte keshvarha in ro neshoon dadeh. harja ekteshafe naft motevaghef shodeh . sanaye dige roshd kardan

    رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

  2. kashefie
    مرداد ۱, ۱۳۹۰

    ba salam
    aya dar morede venezuela ham ettelaati darid? mamnoon misham agar sharayeteh kar dar venezuelara tozih bedin
    mamnooon

    رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

    • محمد
      مرداد ۱, ۱۳۹۰

      فعلا آقای چاوز تحت شیمی درمانی قرار دارند

      رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

      • مهدی اکبری
        مرداد ۵, ۱۳۹۰

        شرایط کار در ونزولا تقریبا شبیه به ایران هست. البته کمی باند بازی اونجا بیشتره. ولی همه چیز در اختیار شرکت نفت ونزولا (PDVSA) هست

        رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

  3. رستم زاده
    تیر ۳۱, ۱۳۹۰

    تجربه ونزولا نشون داد که ما نباید از خلیج فارس دور تر بریم. چون به نفع ما نیست

    رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

  4. منافی
    تیر ۳۱, ۱۳۹۰

    جناب آقای نوروز علی. با تشکر از مطلب مفیدتان. می خواستم بدونم آیا امکان سرمایه گزاری در بخش نفت و گاز مکزیک و امکان رقابت با شرکت های خارجی برای شرکت های ایرانی هست یا خیر؟
    بنده در بخش بازاریابی شرکت صدرا فعالیت می کنم و شرکت ما از جمله شزکت های پیشتاز در زمینه نفت و گاز هست. ممنون خواهم شد اگر راهنمایی بفرمایید
    با تشکر

    رتبه دهید: Thumb up 0 Thumb down 0

    • دوست گرامی
      با سلام
      توجه داشته باشید مکزیک حیاط خلوت امریکا است. در شرائط فعلی چنین کاری درست بنظر نمی رسد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *