مقدمه ای بر مهندسی نفت 3

بدضعیفمتوسطخوبعالی (4٫00 از 5)
Loading...

در ادامه بخش های قبلی،” مقدمه ای بر مهندسی نفت 1 و 2 ” در این بخش درباره چگونگی ارزیابی مواد آلی موجود در سنگ منشا، مطلبی را می آورم.
چگونگی ارزیابی مواد آلی موجود در سنگ منشأ

حال پس از بررسی چگونگی تشکیل نفت (هیدروکربور)، توده‌های زیستی، تکامل بلوغ حرارتی مواد آلی، انواع کروژن و…، به چگونگی ارزیابی آن‌چه که هم‌اکنون به عنوان ماده‌ی آلی درون سنگ منشأ موجود است می‌پردازیم.در مسیر ارزیابی مواد آلی موجود در سنگ منشأ باید به سه پرسش نوع (کیفیت) مواد آلی، مقدار (کمیت) مواد آلی و بلوغ مواد آلی موجود در آن پاسخ داد که انواع روش‌های ارزیابی ژئوشیمیایی به پاسخ یک یا چند پرسش فوق می‌پردازد.در ادامه به بررسی جداگانه‌ی هر یک از این روش‌ها می‌پردازیم که البته بنا به اقتضا در هر بخش و روش به مطالب نظری نیز اشاره‌ای خواهد شد.

الف) کمیت (مقدار) مواد آلی

از کیفیت مواد آلی معمولاً به عنوان مقدار کل کربن آلی نام برده می‌شود. معمولاً 15 درصد کربن آلی موجود در سنگ منشأ به نفت و گاز تبدیل می‌شود.

بیش‌ترین مقدار TOC درون شیل‌های سیاه‌رنگ و کم‌ترین مقدار آن در ماسه‌سنگ‌های قرمز که رنگ قرمز آن به دلیل شرایط اکسیداسیون و در نتیجه از بین رفتن مواد آلی است، دیده می‌شود.

 

نکته‌ی دیگری که در زمینه‌ی مقدار هیدروکربور قابل ذکر است، این است که قسمت عمده‌ی نفت تولید شده از سنگ‌های منشأ هرگز به مخزن نفتی نمی‌رسند، بلکه در میان ماتریکس سنگ منشأ باقی می‌ماند و یا این‌که ممکن است به‌صورت چشمه‌های نفتی به سطح زمین راه یابند و از بین بروند که در جدول ذیل به نمونه‌ای از این مورد در حوضه‌ی پودر ریور در وایومینگ اشاره شده است.

 

ب) کیفیت (نوع) مواد آلی

اصولاً مهم‌ترین عامل کنترل‌کننده‌ی تولید نفت و گاز از سنگ منشأ مقدار هیدروژن موجود در ماده‌ی آلی می‌باشد که مقدار و کیفیت نفت و گاز تولید شده از مواد آلی با افزایش نسبت هیدروژن به کربن افزایش می‌یابد. به‌طور مثال هرچه میزان چربی‌ها، روغن‌ها که نسبت هیدروژن به کربن بالاتری نسبت به سایر اجزای توده‌های زیستی دارند، درون مواد آلی بیش‌تر باشد، کیفیت آن نیز افزایش می‌یابد.

 

ج) بلوغ مواد آ‎لی

یکی از موارد بسیار مهم که در ارزیابی سنگ منشأ به آن توجه می‌شود، بلوغ مواد آلی است که با تجمع عواملی از جمله مقدار که از راک اول به دست می‌آید، Ro یا ضریب انعکاس ویترینایت که از پتروگرافی به دست می‌آید و پیاده‌سازی آن بر روی نمودارهایی از جمله نمودار ارزیابی بلوغ (نمودار HI برحسب Tmax  و یا نمودار ون کرولن به دست می‌آید و می‌توان گفت که آیا سنگ منشأ مورد مطالعه‌ی نابالغ است یا این‌که در کدام بخش از مراحل پنجره‌ی نفت‌زایی یا گاززایی قرار دارد.

…..ادامه در بخش بعد…..

برچسب ها: , , ,

نوشته های مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *