ژاپن ، نفت و انرژی

بدضعیفمتوسطخوبعالی (5٫00 از 5)
Loading...

سابقه

ژاپن دارای ذخائر انرژی محدودی می باشد. این کشور می تواند فقط 16 درصذ از نیاز خود به انرژی را تولید نماید. ژاپن پس از امریکا و چین سومین کشور بزرگ وارد کننده نفت خام در جهان است. این کشور همچنین بزرگترین وارد کننده گاز طبیعی مایع (LNG ) و ذغال سنگ در جهان می باشد. شرکت های ژاپنی که در زمینه انرژی فعالیت دارند بعلت فقدان ذخائر هیدروکربن درژاپن بصورت فعال در پروژه های مهندسی ، ساختمانی ، مالی ،و مدیریتی در رشته نفت در سرتاسر دنیا مشارکت دارند. ژاپن یکی از بزرگترین صادرکنندگان تجهیزات سرمایه ای در بخش انرژی در جهان می باشد و باحمایت دولت دارای یک برنامه گسترده در زمینه تحقیقات انرژی است. در این برنامه بالا بردن کارآئی انرژی بمنظور افزایش ایمنی انرژی و کاهش گسترش دی اکسید کربن در داخل کشور دنبال می شود.

در ساعت 9 صبح روز جمعه یازدهم مارس سال 2011 وقوع زلزله پرقدرتی در سواحل سندائی واقع در ژاپن باعث بروز سونامی در این کشور شد. این زلزله باعث آسیب دیدن چهار نیروگاه اتمی با ظرفیت 12000 مگا وات گردید و درنتیجه 6800 مگاوات از برق ژاپن از مدار خارج شد ( قبلا” بخش هائی از این نیروگاه ها بعلت تعمیرات از مدار خارج شده بودند.) در اثر این زلزله برخی از زیرساخت های انرژی مانند شبکه برق ، پالایشگاه ها ، و نیروگاه های گازی و نفتی نیز آسیب دیدند. درنتیجه نیاز ژاپن به گاز طبیعی و نفت برای تأمین برق افزایش یافت . با اینحال به این نکته نیز باید توجه داشت که ویرانی خانه ها و واحد های تجاری حداقل در کوتاه مدت باعث کاهش تقاضا برای انرژی گردید. برخی از برآوردها نشان می دهد که نیاز ژاپن به نفت و گاز طبیعی بترتیب تا 238،000 بشکه و 2/1 بیلیون فوت مکعب در روز افزایش خواهد یافت .

کل نیاز اولیه ژاپن به انرژی برابر است با 22 کوآدریلیون (1 ) بی تی یو.نفت بزرگترین منبع تأمین انرژی در ژاپن می باشد. با اینحال نسبت استفاده از نفت به سایر منابع انرژی از 80 درصد در سال های 1970 به 46 درصد در سال 2009 کاهش یافت. در حال حاضر ذغال سنگ یکی از منابع عمده انرژی مصرفی در ژاپن است. اما استفاده از گاز طبیعی و انرژی هسته ای روز به روز در حال افزایش می باشد. ژاپن بعد از امریکا و فرانسه سومین کشور بزرگ استفاده کننده از انرژی هسته ای در جهان است. انرژی های تجدید پذیر و آبی سهم قابل توجهی در انرژی مصرفی ژاپن ندارند.

نفت

ذخائر نفت ژاپن بسیار محدود است. طبق برآوردی که در ماه ژانویه سال 2011 انجام شد ذخائر نفت این کشور بالغ بر 44 میلیون بشکه می باشد. ذخائر نفت ژاپن عمدتا” در سواحل غربی آن کشور قرار دارند. آب های ساحلی اطراف ژاپن مانند شرق دریای چین نیز دارای ذخائر نفت و گاز می باشد. با اینحال استخراج نفت از این مناطق منوط به حل اختلافات مرزی ژاپن با چین است.

ژاپن برای رفع نیازخود به نفت بشدت به واردات از خارج از کشور وابسته است. دولت ژاپن برای مقابله با قطع احتمالی واردات نفت دست به ایجاد انبار و ذخیره سازی نفت زده است. طبق گزارش آژانس بین المللی انرژی کل موجودی استراتژیک نفت ژاپن در پایان دسامبر سال 2010 بالغ بر 596 میلیون بشکه بود . از این مقدار 56 درصد مربوط به انبارهای دولتی و 46 درصد آن مربوط به انبارهای تجاری بود.

مصرف نفت ژاپن در سال 2010 روزانه 4/4 میلیون بشکه بود. ژاپن در این سال پس از امریکا و چین سومین کشور مصرف کننده نفت در دنیا بود. مصرف نفت در ژاپن از سال 2005 رو به کاهش داشته است. این کاهش به عوامل ساختاری از قبیل رو آوردن به سایر سوخت ها ، پیر شدن جمعیت ، و تلاش دولت در جهت بهینه سازی مصرف مربوط می شود. علاوه برآن باید از جایگزین کردن گاز طبیعی در بخش صنعت و بخش خانوار نیز نام برد.

استراتژی جدید دولت ژاپن در سال 2006 با تأکید بر صرفه جوئی و بالا بردن کارآئی در مصرف نفت اعلام گردید. بموجب این استراتژی هدف دولت کاهش سهم نفت در انرژی مصرفی و همچنین پائین آوردن سهم نفت در بخش حمل و نقل بود. با اجرای این سیاست سهم نفت در انرژی این کشور که در سال های 1970 حدود 80 درصد بود در سال 2009 به رقم 46 درصد رسید. و به این ترتیب راه برای افزایش کارآئی انرژی و گسترش استفاده از انرژی هسته ای و گاز طبیعی هموار گردید. ژاپن همراه با سایر اقتصاد های پیشرفته دنیا با سرمایه گذاری های زیادی که از سال های 1970 در زمینه توسعه تکنولوژی انرژی نموده توانسته است به کارآئی بالائی در استفاده و مصرف انرژی دست یابد.

وضعیت سازمانی بخش انرژی

گرچه تولید نفت ژاپن بسیار ناچیز است اما بخش نفت دراین کشور گسترده و متشکل از شرکت های دولتی ، خصوصی و خارجی است. بخش نفت در ژاپن تا سال 2004 در کنترل شرکت ملی نفت ژاپن (2) (JNOC) بود. این شرکت در سال 1967 توسط دولت ژاپن تأسیس گردید و مسئولیت اکتشاف و استخراج نفت را در ژاپن و خارج از ژاپن بعهده داشت. در سال 2004 بخش های سود ده شرکت ملی نفت ژاپن به شرکت های مختلف تبدیل شدند تا بتوانند در بخش انرژی ژاپن بهتر با یکدیگر رقابت نمایند. بسیاری از فعالیت های شرکت ملی نفت ژاپن بعهده شرکت ملی نفت ، گاز و فلزات ژاپن (3) (JOGMEC) گذاشته شد. این شرکت یک نهاد بزرگ دولتی است که وظیفه دارد به آن دسته از شرکت های ژاپنی که در زمینه اکتشاف و استخراج نفت در خارج از کشور و یا نگهداری کالا در داخل کشور فعالیت دارند ، کمک نماید. پس از آن شرکت های جدیدی تأسیس شدند. از آن جمله دو شرکت مهم عبارتند از اینپکس (4 ) که اکنون بزرگترین شرکت نفت و گاز ژاپن است و شرکت اکتشاف نفت ژاپن (5) .هر دو شرکت بسیار موفق بوده و از سهام آن ها در بازار بورس توکیو استقبال شده است. دولت ژاپن هم تعدادی از سهام هر دو شرکت را خریداری نموده است.

بخش عمده صنایع پائین دستی ژاپن در اختیار بخش خصوصی این کشور می باشد. شرکت های خارجی در این زمینه اغلب با قوانین محدود کننده مواجه بوده اند. بمنظور ایجاد رقابت در صنعت پالایش قوانین سختگیرانه کمتر شده اند . شرکت های شورون ، بی پی ، شل ، و بی اچ پی (6) از جمله شرکت های خارجی می باشند که در سال های اخیر به بازارهای ژاپن خدمت و کالا ارائه نموده و با بسیاری از شرکت های ژاپنی که در خارج از کشور فعالیت دارند شریک شده اند.

اکتشاف و تولید در داخل کشور

تولید نفت ژاپن در سال 2010 بدشواری به روزی 132،631 بشکه رسید که از این مقدار فقط 4،940 بشکه آن نفت خام بود. بیشتر تولید نفت ژاپن مربوط به پالایشگاه های این کشور است. ژاپن دارای پالایشگاه های متعددی است. ژاپن در 13 میدان نفتی دارای 145 چاه نفت است. روند اکتشاف نفت در سال های 2010- 2009 در ژاپن بعلت کاهش نرخ تولید در مقایسه با ذغال سنگ کاهش یافت.

اکتشاف و تولید در خارج از کشور

شرکت های ژاپنی بعلت کمبود منابع داخلی با حمایت دولت این کشور در پی مشارکت در اجرای پروژه های اکتشاف و تولید در خارج از کشور می باشند. استراتژی دولت ژاپن در زمینه انرژی در سال 2006 ترغیب شرکت های ژاپنی به افزایش پروژه های اکتشاف و استخراج در سرتاسر جهان بود تا از این طریق شرائطی مطمئن و با ثبات برای تأمین نفت و گاز طبیعی برای ژاپن فراهم آید. بانک ژاپن برای همکاری بین المللی (7 ) با ارئه وام های کم بهره از شرکت های بالا دستی حمایت می کند تا بتوانند با ارائه پیشنهاد های قابل رقابت در مناقصات کشور های بزرگ تولید کننده نفت شرکت کنند. اینگونه حمایت های مالی شرکت های ژاپنی را قادر می سازد تا با تکیه بر ثبات و اطمینان مالی در اجرای پروژه های نفت و گاز در میادین نفتی سرتاسر دنیا مشارکت نمایند. هدف دولت از این کمک ها این است که بتواند تا سال 2030 معادل 40 درصد از نفت مورد نیاز خود را از میادینی وارد نماید که امتیاز آن ها متعلق به خود ژاپن باشد. این رقم هم اکنون 19 درصد است.

پروژه های خارج از کشور ژاپن عمدتا” در خاورمیانه و جنوب شرق آسیا قرار دارند. شرکت های ژاپنی که در پروژه های اکتشاف و استخراج نفت در خارج از کشور فعالیت دارند عمدتا” عبارتند از : اینپکس ؛ کوزمو اویل ؛ آیدیمیتسو کوزان اویل ؛ ژاپن انرژی دولوپمنت کورپوریشن ؛ ژاپکس ؛ میتسوبیشی ؛ میتسوئی ؛ نیپون اویل (8) و غیره . بسیاری از این شرکت ها در پروژه های کوچکی فعالیت دارند که ابتدا توسط شرکت ملی نفت ژاپن گرفته شده اند. با اینحال شرکت هائی هم هستند که در سال های اخیر در پروژه های بزرگ بالا دستی در خارج از کشوربه فعالیت پرداخته اند که اجرای آن ها به سرمایه گذاری های هنگفت نیاز دارد. برخی از پروژه های بزرگ بالا دستی که شرکت های ژاپنی در آن ها فعایت دارند عبارتند از :

خاورمیانه و افریقا

… منطقه بیطرف کویت و عربستان سعودی :- میادین الخوفجی و الحوت – زمانی 40 درصد از سهام شرکت نفت عربی (AOC) (9 ) متعلق به ژاپن بود . ژاپن بعدا” با گرفتن امتیاز بیشتر موفق شد با عقد قرارداد این شرکت را متعهد نماید که تا سال 2023 روزانه 100،000 بشکه نفت به ژاپن صادر نماید.

… امارات متحده عربی : – منطقه آدما ؛شرکت توسعه نفت ژاپن (JODCO) (10 ) که متعلق به اینپکس است 12 درصد از 4 میدان نفتی و 40 درصد از میدان پنجم نفتی امارات متحده عربی را در اختیار دارد. شرکت توسعه نفت ژاپن در توسعه میادین نفتی امارات متحده عربی فعالیت دارد . تولید نفت در این میادین از سال 1982 شروع شد. توسعه این میادین بمنظور افزایش تولید ادامه دارد. علاوه برآن میدان نفتی المبرز و دو میدان نفتی دیگر در آب های ساحلی امارات متحده عربی و قطر کلا” در اختیار یک کنسرسیوم نفتی متشکل از شرکت های نیپون اویل ، کوزمو اویل ، توکیو الکتریک ، چوبو الکتریک ، و کانسائی الکتریک (11) می باشند. نفت خام این میادین تحت عنوان بلند المبرز(Mubarraz Blend) صادر می شوند.

مصر: منطقه بکر غربی – اینپکس و میتسوئی مشترکا” تمام منافع حاصل از تولید نفت در این منطقه را در اختیار دارند . تولید نفت در این منطقه از سال 1980 شروع شد. مدت قرارداد تا سال 2020 می باشد.

الجزایر: مناطق 1 و 2 میدان الکوار- اینپکس 10 درصد ار منافع این میدان نفتی خشکی را که دارای نفت ، گاز ، و کنسانتره می باشد ، در اختیار دارد.

کنگو- یازده میدان نفتی – اینپکس 32 درصد این میادین را در اختیار دارد. تولید در این میادین از سال 1975 آغاز شد و مدت اعتبار قرارداد آن تا سال 2030 می باشد.

شمال اروپا :

نروژ : فلات قاره دریای شمال- اخیرا” شرکت آیدیمیتسو کوزان (12) روزانه معادل 28،000 بشکه نفت از محل 5 درصد منافع خود از دریای شمال نروژ استخراج کرده است. این شرکت همچنین با شراکت شرکت اوزاکا گاز توانست در سپتامبر سال 2009 امتیاز استخراج نفت از دو منطقه نفتی دیگر در حوالی همین میدان را بدست آورد.

بریتانیا : فلات قاره دریای شمال – آیدمیتسو کوزان سهم شرکت انگلیسی پترو سامیت اینوستمنت (13 ) را در نوامبر سال 2009 خریداری نمود و در حال حاضر روزانه 5000 بشکه از 9 میدان نفتی تولید می کند. این شرکت امتیاز اکتشاف و استخراج نفت در 4 منطقه نفتی واقع در غرب جزایر شتلند (14 ) را نیز گرفته است. شرکت آیدمیتسو در اواسط سال 2009 در این منطقه موفق به کشف نفت و گاز گردید. شرکت نیپون اویل نیز در میادین نفتی مارگوس ، برائی ، اندرو ، بلین (15 ) ، و سایر میادین نیز از 2 درصد تا 45 درصد سهم دارد. خالص تولید نفت این شرکت روزی 12،000 بشکه می باشد.

دریای خزر

آذربایجان : پروژه آذری – چیراگ – گانشلی (ACG) (16 ) – شرکت اینپکس 10 درصد از این پروژه را در اختیار دارد. تولید پروژه روزانه یک میلیون بشکه نفت است .

پروژه قزاقستان در شمال دریای خزر: – میدان نفتی قزاقستان – 56/7 درصد از این پروژه سهم شرکت اینپکس است – تولید این پروژه در مرحله اول برای پایان سال 2014 روزانه 450،000 بشکه درنظر گرفته شده است . پیش بینی می شود تولید این پروژه تا پایان این دهه به 5/1 میلیون بشکه در روز برسد.

روسیه

ساخالین 1 – شرکت توسعه نفت و گاز ساخالین (SODECO) (17)کنسرسیومی متشکل از شرکت های خصوصی و عمومی ژاپنی است . این شرکت 30 درصد از این پروؤه سهم دارد. تولید نفت پروژه ساخالین 1 در فبریه سال 2009 به روزی 250،000 بشکه رسید.

ساخالین 2 – شرکت های میتسوئی و میتسوبیشی مشترکا” 5/22 درصد از این میدان نفتی نفتی سهم دارند. میزان ذخائر این میدان یک میلیارد بشکه برآورد می شود.

آسیا

اندونزی : – منطقه نفت فلات قاره منطقه آتاکا(18) – اینپکس در هر پروژه 50 درصد سهم دارد و مدت قرارداد با دولت ژاپن تا سال 2017 می باشد. نفت خام و کنسانتره تولید شده عمدتا” به پالایشگاه ها و نیروگاه های ژاپن حمل می شوند. مذاکره در مورد تمدید مدت قرارداد در جریان است .

استرالیا : میادین نفتی ون گو و راونزورت (19) – اینپکس 5/47 درصد از منافع میدان نفتی ون گو را در اختیار دارد . بهره برداری از این میدان در سه ماهه اول سال 2010 با ظرفیت تولید 150،000 بشکه در روز شروع شد. این شرکت همچنین 5/28 درصد از منافع میدان راونزورت را دارد که تولید نفت از آن در سپتامبر سال 2010 با 90،000 بشکه در روز آغاز شد. علاوه برآن نیپون اویل 5 درصد از میادین ان دبلیو ماتینیر و اکستر(20) سهم دارد. تولید خالص این میادین هم اکنون 1،500 بشکه در روز است.

ویتنام : میادین ساحلی نام رونگ / دوئی موئی(21) – شرکت آیدیمیتسو 15 درصد از این میادین سهم دارد. تولید نفت در این میادین از ماه فبریه سال 2010 با 20،000 بشکه در روز شروع شد. آیدیمیتسو همراه با نیپون اویل و تیکوکو در دو میدان نفتی فلات قاره ویتنام که در مرحله اکتشاف می باشند سهم دارند.

گینه جدید : سواحل دریائی کوتوبو و موران(22) – کنسرسیومی از شرکت های نیپون اویل ، میتسوبیشی و دولت ژاپن در میادین مختلف این منطقه که در دست اکتشاف ، استخراج و تولید می باشند سهم دارند.

کشورهای قاره امریکا

برزیل : منطقه فراد در حوضه شمالی- با سرمایه کذاری مشترک اینپکس و شرکت سوجیتس در حال بهره برداری می باشد این شرکت ها در نفت فلات قاره این منطقه 3/18% سهم دارند. تولید نفت در این منطقه از سال 2009 شروع شد و در سال 2011 به 90،000 بشکه در روز رسید .

کانادا : پروژه نفتخام موجود در شن و ماسه های نفتی آلبرتا – نیپون اویل 5% از آن سهم دارد. ظرفیت تولید این پروژه در سال 2006 ، 350،000 بشکه در روز بود. شرکت نیپون اویل در سال 2006 روزانه 14،000 بشکه سهم داشت.

کانادا : پروژه شن و ماسه های نفتی آتاباسکا ، ژاپکس(23) در این پروژه سهم دارد. سهم این شرکت در سال 2007 روزی 7،000 بشکه بود.

واردات

ژاپن در سال 2009 پس از امریکا و چین با واردات 3/4 میلیون بشکه در روزسومین کشور بزرگ وارد کننده نفت در دنیا بود. ژاپن حدود 80 % از نفت مورد نیاز خود را از خاورمیانه وارد می کند. این وابستگی در اواسط سال های 1980 حدود 70% بود. ژاپن بمنظور ایجاد توازن اخیرا” به روسیه ، جنوب شرق آسیا و افریقا رو آورده است.

سیستم خطوط انتقال نفت در ژاپن با توجه به نیاز این کشور به نفت محدود می باشند. نفتخام و مشتقات نفتی عمدتا” با استفاده از کشتی های نفتکش ، کامیون ، راه آهن و لوله بدست مصرف کنندگان می رسد .

شرکت روسی ترانسنفت(24) با حمایت دولت روسیه در حال احداث یک خط لوله بطول 2900 مایل در شرق سیبری واقع در اقیانوس آرام می باشد. این لوله از تایشت(25) در سیبری تا ناخودکا(26) در اقیانوس آرام کشیده خواهد شد تا نفت صادراتی روسیه را به منطقه آسیائی اقیانوس آرام منتقل کند. احداث بخش اول این لوله در سال 2009 به اتمام رسید. انتظار می رود بخش پایانی این خط لوله در سال 2012 به پایان برسد. این خط لوله روزانه 6/1 میلیون بشکه یعنی حدود یک سوم از نفت صادراتی روسیه را به چین ، ژاپن و کره جنوبی منتقل خواهد کرد .

صنایع پائین دستی / پالایش

ظرفیت پالایش نفت در ژاپن در ماه ژانویه سال 2011 در 30 مجتمع پالایشگاهی این کشور 7/4 میلیون بشکه در روز بود. ژاپن با این ظرفیت پس از چین در منطقه آسیائی اقیانوس آرام مقام دوم را در پالایش نفت دارد. پالایشگاه های ژاپن در سال های اخیر بعلت کاهش مصرف داخلی با مازاد ظرفیت مواجه بوده اند . پیش بینی می شود این روند همچنان ادامه یابد زیرا از یکسو تولیدات صنعتی ژاپن کاهش یافته و از سوی دیگر استفاده از اتانول در سوخت اجباری شده است . پالایشگاه های ژاپن در نظر دارند در سال 2012 ظرفیت تولید خود را تا 600،000 بشکه در روز کاهش دهند. اخیرا” از پالایشگاه های خصوصی ژاپن خواسته شده است که برای مصرف 70 روز فرآورده های نفتی را در مخازن خود نگهداری کنند. این اقدام باعث تحمیل هزینه های اضافی به این شرکت ها خواهد شد.

پالایشگاه ها بصورت روز افزون در پی یافتن بازار در خارج از کشور برای فروش تولید مازاد خود هستند. برخی از تحلیل گران پیش بینی می کنند که ژاپن در دراز مدت بصورت یکی از کشورهای عمده صادرکننده فرآورده های نفتی در خواهد آمد. پالایشگاه های ژاپن علاوه بر فروش فرآورده های نفتی به خارج مستقیما” در پروژه های پالایشگاهی در خارج از کشور نیز سرمایه گذاری می کنند. بعنوان مثال شرکت های آیدیمیتسو و کوزمو اویل در نوامبر سال 2006 هر یک 10% از سهام یک پلالایشگاه جدید در قطر را خریداری کردند. ظرفیت این پالایشگاه 146،000 بشکه در روز است . این اولین سرمایه گذاری ژاپن در یک پالایشگاه خارج از کشور بود.

زلزله 11 مارس سال 2011 در شمال شرق ژاپن باعث کاهش 2/1 میلیون بشکه در روز یا 26 درصد ظرفیت تولید پالایشگاه های این کشور شد. این زلزله باعث شد تا ژاپن برای تأمین سوخت نیروگاه های خود ناچار به وارد کردن فرآورده های نفتی بویژه سوخت نفتی با گوگرد کم شود. بعلت توقف یا کاهش تولید در کارخانه های پتروشیمی تقاضا برای نفتا کاهش یافته است.

گاز طبیعی

طبق اعلام نشریه نفت و گاز در تاریخ ژانویه 2011 ژاپن دارای 738 میلیارد فوت مکعب ذخائر ثابت شده گاز طبیعی می باشد. ذخائر ثابت شده گاز طبیعی ژاپن نسبت به سال 2007 کاهش یافته است میزان این ذخائر در آن سال 4/1 تریلیون فوت مکعب بود. بیشتر ذخائر گاز طبیعی ژاپن در سواحل غربی این کشور قرار دارند.

شکل سازمانی

اینپکس و سایر شرکت هائی که توسط شرکت ملی نفت سابق ژاپن بوجود آمدند نقش اصلی را در صحنه بخش گاز داخلی و همینطور بخش نفت ژاپن بعهده دارند. اینپکس ، میتسوبیشی ، میتسوئی و چندین شرکت دیگر زاپنی در داخل و خارج از ژاپن در زمینه اکتشاف و تولید گاز طبیعی فعال می باشند. اوزاکا گاز ، و توهو گاز(27) بزرگترین شرکت های ژاپنی هستند که در زمینه خرده فروشی گاز طبیعی فعالند. این شرکت ها 75 درصد از بازار خرده فروشی را در اختیاردارند. شرکت های خرده فروشی گاز و برق مستقیما” در پروژه های بالادستی LNG در خارج از کشور مشارکت دارند تا از عرضه آن ها به کشورشان اطمینان حاصل نمایند.

گرچه ژاپن یک کشور عمده مصرف کننده گاز طبیعی است اما سیستم خطوط انتقال گاز در این کشور به نسبت مصرف کنندگان آن ضعیف است . این مشکل تا حدی بعلت شرائط جغرافیائی ژاپن و کوهستانی بودن آن است اما مقررات قبلی که سرمایه گذاری در این بخش را محدود می کرد نیز بی تآثیر نبوده است. قوانین اصلاحی که در سال های 1995 و 1999 به تصویب رسید راه را برای ورود شرکت های خصوصی و رقابت در این بخش هموار نمود.

تولید و اکتشاف

ژاپن در سال 2009 بمیزان 181 میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی تولید نمود. بزرگترین میدان گاز طبیعی ژاپن مینامی- ناگائوکا(28) نام دارد. این میدان که حدود 50 درصد از نیاز داخلی ژاپن به گاز طبیعی را تأمین می کند، در سال 1979 توسط شرکت اینپکس کشف شد ودر سواحل غربی جزیره هنشو قرار دارد. عملیات اکتشاف و افزایش تولید هنوز در این میدان ادامه دارد. گاز تولید شده در این میدان از طریق یک خط لوله بطول 808 مایل به توکیو منتقل می شود. شرکت اینپکس درحال احداث یک پایانه LNG باظرفیت سالانه 73 میلیارد فوت مکعب در بندر نائوتسو واقع در شهر جوئتسو(29) است . این خط لوله تا پایان سال 2013 شبکه داخلی گاز ژاپن را به پایانه های صادرات گاز وصل خواهد کرد.

واردات گاز طبیعی مایع

ژاپن بعلت محدودیت منابع گاز طبیعی ناچار به وارد کردن گاز طبیعی است. ژاپن از سال 1969 با وارد کردن LNG از آلاسکا بصورت پیشگام در تجارت LNG درآمد. دولت ژاپن بعلت نگرانی های زیست محیطی استفاده از گاز طبیعی را در کشور تشویق نموده است. در سال 2009 ، 36 درصد از کل واردات گاز طبیعی دنیا متعلق به ژاپن بود. مصرف گاز طبیعی ژاپن در سال 2009 برابر با5/3 تریلیون فوت مکعب بود. ژاپن در این سال 3 تریلیون فوت مکعب LNG وارد نمود. طبق اطلاعات موجود واردات LNG توسط ژاپن در سال 2010 بمیزان 9 درصد افزایش یافت.

ژاپن بعلت زلزله 11 مارس ناچار به وارد کردن مقدار بیشتری LNG همراه با سایر سوخت ها شده است تا بتواند کمبود نیروی برق ناشی از توقف نیروگاه های هسته ای را جبران کند. در اثر زلزله اخیر فقط یک نیروگاه گازی از کار افتاد و ژاپن ناچار شد بمنظور جبران توقف تولید برق در این نیروگاه و نیروگاه های هسته ای مقدار بیشتری LNG وارد نماید. قطر ، روسیه ، و اندونزی فروش LNG بیشتری را بصورت تک محموله ای به ژاپن پیشنهاد کرده اند.

بخش تولید برق پس از بخش صنعت بزرگترین مصرف کننده LNG است. افزایش مصرف گاز طبیعی در این دو بخش مهمترین عامل رشد تقاضا برای گاز طبیعی در ژاپن بوده است. ژاپن بمنظور تسهیل در پاسخگوئی به نیازهای کشور دارای 40 پایانه واردات LNG می باشد. بیشتر پایانه های LNG در مراکز تجمع جمعیت توکیو ، اوزاکا ، و ناگویا نزدیک واحد های بزرگ تولید برق در نواحی شهری واقع شده اند. این واحد ها یا متعلق به شرکت های محلی هستند یا با مشارکت شرکت های گاز اداره می شوند. ناوگان کشتی های حمل LNG بیشتر متعلق به این شرکت ها می باشند.

اکتشاف و تولید در خارج از کشور

شرکت های ژاپنی فعالانه در پی مشارکت در پروژه های اکتشاف و تولید گاز طبیعی در خارج از کشورمی باشند. بعضی از پروژه های عمده بالادستی که ژاپن در آن ها مشارکت دارد عبارت است از :

استرالیا

– پروژه آیچتیس(30) ، غرب استرالیا- اینپکس در این پروژه دریائی LNG ، 76% سهم دارد. انتظار می رود این پروژه تا سال 2016 به بهره برداری برسد. تولید این پروژه سالانه 377 میلیارد فوت مکعب LNG خواهد بود که بیشتر آن به ژاپن صادر خواهد شد.

– پروژه میمیا(31)، اینپکس در این پروژه 60% سهم دارد . اینپکس در سال 2008 اعلام کرد که موفق به کشف ذخائر جدید گاز طبیعی در این میدان شده است . شرکت های فعال در این پروژه ها در نظر دارند میدان میمیا را به پروژه آیچتیس که در مجاورت یکدیگر قرار دارند به هم وصل نمایند.

– پروژه LNG پلوتو(32)- شرکت های گاز توکیو و الکتریک کانسائی هریک 5% در پروژه LNG پلوتو سهم دارند.

– توسعه منطقه نفتی دریای تیمور و میدان گازی ایو- آندان(33)- شرکت های اینپکس ، گاز توکیو ، و تپکو مشترکا” 20% در ای پروژه سهم دارند. در سال 2005 قراردادی برای فروش سالیانه 146 میلیارد فوت مکعب از گاز این پروژه به ژاپن به امضاء رسید. اولین محموله در فبریه سال 2006 حمل گردید.

– پروژه LNG داروین – شرکت های اینپکس و گاز توکیو مشترکا” 5/20% از این پروژه سهم دارند. تولید این پروژه که از سال 2006 به بهره برداری رسیده سالیانه 170 میلیارد فوت مکعب است . میزان قرارداد تپکو و گاز توکیو برای بهره برداری از این پروژه کلا” 146 میلیارد فوت مکعب بمدت 17 سال است.

روسیه

– ساخالین 2 – میتسوئی و میتسوبیشی مشترکا: 5/22% از این پروژه سهم دارند. گرچه عملیات این پروژه ابتدا توسط شرکت شل انجام می شد اما شرکت گازپروم در آوریل سال 2007 بصورت سهامدار عمده این پروژه درآمد و سهم شل ، میتسوئی ، و میتسوبیشی به تزتیب به 5/27 ، 5/12 ، و 10 درصد کاهش یافت. در سال 2008 بانک ژاپنی همکاری بین المللی و کنسرسیوم بانک های تجاری بین المللی 3/5 میلیارد دلار در اختیار این پروژه قرار دادند. ساخالین 2 در فبریه سال 2009 به بهره برداری رسید. انتظار می رود پروژه ساخالین 2 در حداکثر تولید خود به 468 میلیارد فوت مکعب در سال برسد که 60 درصد از LNG تولیدی این پروژه به ژاپن صادر خواد شد.

– پروژه پایانه LNG ولادی وستک – ژاپن و روسیه در جولای سال 2010 پیش نویس قراردادی را امضاء کردند که بموجب آن تا سال 2017 یک پایانه LNG با ظرفیت سالانه 244 میلیارد فوت مکعب احداث خواهند کرد.

اندونزی

– منطقه ماسلا؛ میدان گازی آبادی(34)، دریای تیمور- تمام سهم این میدان متعلق به اینپکس است. میزان ذخائر این میدان 10 تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی برآورد می شود. اینپکس درنظر دارد یک کارخانه شناور LNG با ظرفیت سالانه 220 میلیارد فوت مکعب در این منطقه احداث نماید. انتظار می رود این پروژه تا سال 2016 به بهره برداری برسد و سالانه 250 – 150 میلیارد فوت مکعب LNG را به ژاپن بفرستد.

– کارخانه LNG سنورو ، سولاوسی(35) – میتسوبیشی 51 درصد از سهام این کارخانه را دارد. میزان ذخائر گاز میدان سنورو 5/1 تریلیون فوت مکعب برآورد می شود. میتسوبیشی درحال ساختن یک کارخانه LNG با ظرفیت تولید سالانه 97 میلیارد فوت مکعب در این میدان است . این کارخانه تا پایان سال 2012 به تولید خواهد رسید.

– منطقه ماهاکام و آتاکا(36) ، واقع در آب های ساحلی جزیره کالیمانتام- شرکت های اینپکس و توتال هریک 50 درصد از سهام این پروژه را در اختیار دارند. تولید در این میادین از سال 1972 آغاز شد. بعدا” میادین دیگری در اطراف این میدان کشف و ضمیمه این پروژه گردید. بیشتر گاز مایع این پروژه قبل از آنکه بصورت LNG به ژاپن حمل شود به کارخانه گاز مایع اندونزی فرستاده می شود. اینپکس قرارداد 20 ساله ای با سررسید سال 2017 با این کارخانه دارد. مذاکراتی برای تمدید مدت قرارداد در جریان است.

– منطقه برا ، پروژه LNG تانگو، واقع در استان پاپوآ(37)- شرکت های اینپکس و میتسوبیشی در پروژه برا 9/22 درصد و در پروژه تانگو 5/16 درصد سهم دارند . ذخائر این میدان 4/14 تریلیون فون مکعب برآورد می شود. اولین محموله این پروژه در سال 2009 حمل شد. چین ، کره جنوبی و کره شمالی یک قرارداد دراز مدت جهت خرید سالانه 363 میلیارد فوت مکعب LNG از این پروژه دارند.

– میدان گازی نورث بلت ، جنوب دریای ناتونا(38)- اینپکس 36 درصد در این پروژه سهم دارد. این پروژه در دسامبر سال 2009 با تولید 97 میلیارد فوت مکعب در سال راه اندازی شد. تولید این پروژه طبق قرارداد به مالزی حمل می شود.

 

 

نیروی برق

ژاپن در سال 2008 با ظرفیت تولید 281 گیگا وات (GW) برق پس از امریکا و چین بزرگترین تولید کننده برق در جهان بود. ژاپن در سال 2008 مقدار 015/1 میلیارد کیلووات ساعت (BKWH) برق تولید و 964 میلیارد کیلووات ساعت برق مصرف نمود. ژاپن در سال 2009، 982 میلیارد کیلووات ساعت برق تولید نمود که از این مقدار 63 درصد از طریق نیروگاه های حرارتی معمولی ، 27 درصد توسط نیروگاه های هسته ای ، 8 درصد بوسیله نیروگاه های آبی و 2 درصد از طریق منابع تجدید پذیر تولید شد. گرچه ژاپن یکی از بزرگترین کشورهای مصرف کننده برق در بین کشورهای سازمان همکاری و توسعه در آسیا می باشد، اما در بین کشورهای این منطقه دارای یکی از کمترین نرخ های رشد تقاضا برای برق می باشد. فدراسیون شرکت های نیروی برق در ژاپن(39) میانگین نرخ رشد مصرف برق در این کشور را برای سال های 2007 تا 2018 مقدار 7/0 درصد تعیین کرده است. ویرانی خانه ها و صنایع توسط زلزله در کوتاه مدت باعث کاهش مصرف برق می شودو این کاهش تا شروع بازسازی آن ها ادامه می یابد.

شکل سازمانی بخش

صنعت برق ژاپن در دست 10 شرکت خصوصی است که با هم بصورت انحصاری عمل می کنند. این شرکت ها 85 درصد از کل برق ژاپن را تولید می کنند. بقیه برق ژاپن توسط سایر تأسیسات صنعتی تأمین می شود. بزرگترین این شرکت ها شرکت نیروی برق توکیو می باشد که 27 درصد از برق مورد نیاز کشور را تولید می نماید. این شرکت ها همچنین سیستم توزیع و انتقال برق را در داخل کشور در دست دارند. تعیین سیاست ژاپن در مورد برق بعهده اداره منابع طبیعی و محیط زیست می باشد که زیر مجموعه وزارت اقتصاد ، تجارت و صنعت است.

شرکت برق هسته ای ژاپن یکی دیگر از تولید کنندگان عمده برق در ژاپن است . این شرکت برای اولین بار در سال 1960 در ژاپن اقدام به ساخت راکتور هسته ای نمود . این شرکت هم اکنون دارای 4 نیروگاه هسته ای با ظرفیت 6/2 گیگا وات می باشد و برق خود را به شرکت های محلی برق می فروشد. شرکت توسعه نیروی برق یکی دیگر از شرکت های عمده در این بخش است که در سال 2004 از مالکیت دولت خارج و به بخش خصوصی واگذار گردید. این شرکت 16 گیگاوات برق را از طریق نیروگاه های آبی و حرارتی تولید می نماید. شرکت مذکور همچنین از سال 1960 در 63 کشور، بیشتر در کشورهای درحال توسعه ، به ارائه خدمات مشاوره در زمینه تولید برق و حفاظت محیط زیست اشتغال دارد.

تولید برق

برق حرارتی

ژاپن در سال 2008 دارای ظرفیت تولید 179 گیگاوات برق حرارتی بود. طبق اعلام مرکز اطلاعات نیروی برق ژاپن این کشور دارای60 نیروگاه حرارتی درحال کار و 5 نیروگاه در حال ساخت می باشد. که سوخت 2 نیروگاه LNG و سوخت 3 نیروگاه دیگر ذغال سنگ خواهد بود. ژاپن از نیروگاه های فرسوده که با نفت کار می کنند بعنوان نیروگاه کمکی در زمان اوج مصرف استفاده می کند. در حال حاضر کمتراز 10 درصد از نیروگاه های ژاپن با سوخت نفت کار می کنند. تعداد نیروگاه های ژاپن که با گاز طبیعی کار می کنند در حال افزایش است. هم اکنون حدود 26 درصد از برق ژاپن از این نوع نیروگاه ها تأمین می شود. ذغال سنگ یکی از منابع عمده تأمین سوخت در نیروگاه های ژاپن است. هم اکنون 28 درصد از برق ژاپن از طریق ذعال سنگ تأمین می شود. تولید داخلی ذغال سنگ در ژاپن از سال 2002 دیگر نتوانست پاسخگوی نیازهای این کشور باشد. ژاپن در سال 2009 مقدار 182 میلیون تن ذغال سنگ از خارج وارد نمود. استرالیا فروشنده اصلی این ذغال سنگ به ژاپن بود.

برق هسته ای

ژاپن در حال حاضر با 54 نیروگاه هسته ای با ظرفیت 49 گیگاوات پس از امریکا و فرانسه سومین کشور بزرگ استفاده کننده از برق هسته ای در جهان است. اطلاعات موجود در آژانس بین المللی انرژی نشان می دهد که ژاپن در سال 2009 از نیروگاه های هسته ای خود 266 میلیارد کیلووات ساعت برق تولید کرده است .

تأمین برق از طریق آب وسایر انرژی های تجدید پذیر

ژاپن در سال 2008 جمعا” 22 گیگا وات برق از طریق نیروگاه های آبی تولید نمود که 8 درصد از کل تولید برق در این کشور بود. ژاپن بمنظور رفع نیازهای محلی و ساده سازی اقدام به احداث نیروگاه های کوچک آبی نموده است. تعدادی نیروگاه بزرگ آبی نیز از جمله نیروگاه 2،350 مگاواتی کاناگاوا(41) که در سال 2017 راه اندازی خواهد شد . نیروگاه 1،200 مگاواتی اوماروگاوا در سال 2011 راه اندازی شد.

احداث نیروگاه ها خورشیدی و بادی نیز در جریان است . برق حاصل از اینگونه نیروگاه ها از 8/0 گیگاوات در سال 2004 به 9/3 گیگاوات در سال 2008 افزایش یافت. با اینحال این نوع برق هنوز سهم کوچکی نسبت به کل برق تولیدی در ژاپن دارد.

1- Quadrillion – هر کوادریلیون بربر است با 10 به توان 24

2- Japan National Oil Corporation (JNOC)

3- Japan Oil Gas and Metal National Corporation (JOGMEC)

4- Inpex

5- Japan Petroleum Exploration Company (JAPEX)

6- Chevron,BP,Shell,and BHP

7- The Japan Bank for International Cooperation

8- Cosmo Oil , Idemitsu Co.

9- Arabian Oil Company (AOC)

10- Japan Oil Development Co. (JODCO)

11- Kansai Electric

12- Idemitsu Kosan

13- Petro Summit Investment UK

14- Shetland Islands

15- Magnus,Brae,Andrew,Blane

16- Azeri-Chirag Project (ACG)

17- The Sakhalin Oil and Gas Development Company (SODECO)

18- Offshore Mahakam Block and Attaka Unit

19- Van Gogh and Ravensworth Oil fields

20- NW Shelf Mutineer and Exeter

21- Nam Rong/Doi Moi offshore oil fields

22- Kutubu and Moran

23- Alberta-Japex

24- Transneft

25- Taishet

26- Nakhodka

27- Osaka Gas,Tokyo Gas,and Toho Gas

28- Minami-Nagaoka

29- Naoetsu port in Joetsu City

30- Ichthys Project

31- Mima Project

32- Pluto LNG Project

33- Timor Sea Joint Petroleum Development Area,Bayu-Undan gas field

34- Masla Block ,Abadi gas field

35- Senoro LNG plant,Sulawesi

36- Mahakam Block Attaka Unit

37- Berau Block ,Tangguh LNG Project,Papua Provin

38- North Belt gas field

39- Federation of Electric Power Companies of Japan

نوشته های مرتبط

یک نظر برای ژاپن ، نفت و انرژی

  1. ساناز
    فروردین ۳, ۱۳۹۱

    چطوری تونستید داخل متن عکس بزارید؟ من هرکاری می کنم نمیشه!؟

    رتبه دهید: Thumb up 1 Thumb down 2

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *