طراحی فرآیند اکتشاف (بخش پنجم)

بدضعیفمتوسطخوبعالی (بدون رتبه)
Loading ... Loading ...

 

۲-۱-۷ فرآیندهای زمین‌شناسی

منظور از فعالیتهای زمین‌شناسی که هم اکنون در مدیریت اکتشاف در حال اجراست شامل  زمین‌شناسی سطح‌الارضی و بخشی از فعالیتهای تحت الارضی، دیرین شناسی و ژئوشیمی است که در ادامه به شرح فعالیتها و فرآیندهای کاری در این فعالیت اصلی پرداخته می‌شود:

۱-۲-۱-۷ فرآیندهای زمین شناسی سطح الارضی

 فرآیندچینه‌شناسی و رسوب شناسی

مطالعات چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی براساس شناخت ردیف طبقات رسوبی در زمانهای مختلف زمین‌شناسی و همچنین شناخت رخساره‌ها و مطالعات تغییرات جانبی و عمودی آنها استوار است. در این ارتباط اصل پیوستگی لایه‌های رسوبی و نیز اصل روی هم قرار گرفتن طبقات به عنوان یک اصل مهم باید مورد نظر قرار گیرد. چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی، مطالعه تعیین و گسترش سنگ منشأ، سنگ مخزن، سنگ پوشش و تغییرات آنها را در حوضه رسوبی به عهده دارد.

مطالعات چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی عموماً با اهداف زیر صورت می‌گیرد. ۱ – مطالعه کلیه واحدهای سنگی و تعیین ردیف چینه‌شناسی ناحیه و نامگذاری آنها ۲ – مطالعه رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی، شناخت میکروفاسیس‌ها، تعیین محیط رسوبی، تعیین فرایندهای دیاژنزی جهت شناسایی و دنبال کردن رخساره‌های سنگ مخزن، سنگ منشأ، سنگ پوشش و شناسایی پتانسیل تله‌های چینه‌ای.

مطالعات چینه‌شناسی و رسوب شناسی در اکتشاف منابع هیدروکربوری از اهمیت بسزائی برخوردار است زیرا بدون شناخت ردیف‌های چینه‌ای، تعیین سنگ منشأ، سنگ مخزن و سنگ پوشش، برنامه‌ریزی جهت مطالعات تکمیلی بعدی برای اکتشاف هیدروکربور در یک حوضه رسوبی بدون نتیجه خواهد بود.

جدیدترین مطالعات مربوط به بخش چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی، مطالعه چینه‌نگاری سکانسی است که در اکتشاف منابع هیدروکربور اهمیت زیادی دارد این شاخه از علم زمین‌شناسی قدرت پیش‌بینی گسترش رخساره‌های مخزن، منشأ و پوشش را طی زمان به ما می‌دهد و مطالعه گسترده‌ای را در بر می‌گیرد .

مطالعات و فعالیتهای اصلی در بخش چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی به شرح ذیل است:

                                     الف: چینه نگاری سکانسی

۱ – مطالعات صحرایی شامل برداشت برشهای چینه‌شناسی و مشخص کردن مرز ناپیوستگی‌ها در صحرا و برداشت ساخت‌های رسوبی

۲ – سنگ‌شناسی رسوبی شامل طبقه‌بندی سنگهای رسوبی، مشخص کردن بافت، ‌ساخت و بررسی فرایندهای دیاژنزی

۳ – تحلیل و تفسیر رخساره‌ها و مشخص کردن سیستم‌های رسوبگذاری

۴ – اطلاعات حاصل از تفسیر نمودارهای چاه‌ها

۵ – مطالعات چینه‌نگاری لرزه‌ای

۶ – مطالعات بیواستراتیگرافی

۷ – مطالعات ایزوتروپی

ب: تهیه ستونها و نقشه‌های مختلف

۱ – تهیه ستون چینه‌شناسی

۲ – تهیه نمودار انطباق چینه‌ای و تغییرات رخساره‌ای

۳ – تهیه نقشه‌های هم ضخامت سکانس‌ها و دسته‌های رخساره‌ای پیشرونده (TST) و پسرونده (HST)

4 – تهیه نقشه محیط‌های رسوبی دیرینه

۵ – تهیه نقشه‌های پالئوژئوگرافی

۶ – تهیه نگاره‌های تطابقی بین سکانس‌های رسوبی

۷ – تهیه نقشه‌های گسترش رخساره‌های مخزنی

پ – رقومی سازی و رایانه‌ای کردن کلیه اطلاعات

ت – نظارت برعملیات زمین‌شناسی و نیز مطالعات

 ورودی‌های زمین‌شناسی چینه‌شناسی و رسوب شناسی

عملیات زمین‌شناسی صحرایی:

با توجه به نوع و هدف مطالعه، بهترین و مناسب‌ترین برش‌های چینه‌شناسی جهت مطالعه و نمونه برداری انتخاب می‌شود. روش نمونه برداری شامل: ۱–۱: انتخاب بهترین و مناسب‌ترین برش‌های چینه‌شناسی جهت مطالعه و نمونه برداری. ۱–۲: اندازه‌گیری و برداشت نمونه‌های جهت‌دار به فواصل حداکثر ۳ متر با توجه به تغییرات رخساره‌ای جهت مطالعات فسیل‌شناسی و رسوب‌شناسی.  برداشت نمونه‌های ژئوشیمیایی از سنگ‌های منشأ احتمالی. ۱–۴: برداشت ساخت‌های رسوبی مختلف (فیزیکی و بیولوژیک)، نوع لایه‌ها. ۱–۵: مشخص کردن ناپیوستگی‌ها، مرزهای احتمالی سکانس‌ها و پاراسکانس‌ها. ۱–۶: ترسیم برش‌های چینه‌شناسی بدون مقیاس و آوردن همه اطلاعات بر روی آن.

 مطالعات:

 گردآوری، بررسی و ارزیابی اطلاعات موجود در ناحیه. ۲-۲: ترسیم برش‌های چینه‌ای – رسوبی با کمک نرم‌افزارها. ۲-۳: ارسال نمونه‌های برداشت شده جهت ساختن مقاطع نازک میکروسکوپی.

 ارسال مقاطع نازک میکروسکپی به اداره مطالعات و تحقیقات زمین‌شناسی جهت مطالعه فسیل‌شناسی، بیوزوناسیون و تعیین سن. ۲-۵: ارسال نمونه‌های ژئوشیمی برداشت شده به اداره ژئوشیمی جهت مطالعات ژئوشیمیایی.

۲-۶: مطالعه رسوب‌شناسی مقاطع میکروسکوپی برداشت شده در عملیات صحرایی و مطالعه مقاطع نازک میکرسکوپی خرده سنگ‌ها و مغزه‌های چاههای موجود ۲-۷: بررسی تغییرات رخساره‌ها، محیط‌های رسوبی و ارائه مدل رسوبی با توجه به ادغام نتایج حاصله از مطالعات مقاطع نازک میکروسکوپی (نمونه‌های سطحی و چاهی.)، نمودارهای ژئوفیزیکی، ساختمان‌های رسوبی و شکل هندسی لایه‌ها و فسیل شناسی. ۲-۸: مطالعات چینه نگاری سکانسی و تفکیک سکانس‌های رسوبی دسته سوم.

ب: خروجی‌های بخش  چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی

۱ – ستون‌های چینه‌شناسی و رسوب‌شناسی به مقیاس‌های مختلف. ۲ – نقشه‌های گسترش رخساره‌های سنگ منشأ، سنگ مخزن و سنگ پوشش. ۳ – نقشه‌های هم ضخامت از سکانس‌ها. ۴ – نقشه‌های جغرافیای‌دیرینه. ۵–نقشه‌های هم ضخامت سازند‌ها ۶ – نقشه‌های نواحی دارای پتانسیل هیدروکربوری ۷ – نگاره‌های تطابقی بین سکانس‌های رسوبی. ۸ – گزارش زمین‌شناسی.

۲-۲-۱-۷ فرآیندهای زمین‌شناسی ساختمانی Structural Geology

زمین‌شناسی ساختمانی علم بررسی ساختارهای ایجاد شده در پوسته زمین است که تحت تأثیر عملکرد نیروهای موجود در آن، تغییر شکل داده‌اند. این علم ساختهای زمین‌شناسی مانند چینها، گسل‌ها و درزه‌ها را از جنبه‌های متفاوتی همچون هندسی (Geometry)، جنبشی (Kinematics) و حرکتی (Dynamic) بررسی و مطالعه می‌کند. مطالعه هندسی ساختها شامل تشریح وضعیت هندسی و ظاهر ساختمانها است. مطالعه جنبشی شامل مشخص نمودن نحوه تشکیل ساختمان می‌باشد. مطالعه حرکتی شامل برقراری ارتباط بین نیروهای مؤثر بر سنگ و ساختمانهای ایجاد شده در آنها و تجزیه و تحلیل این روابط است.

زمین‌شناسی ساختمانی ارتباطی نزدیک با سایر علوم زمین داشته ودر آنها، موقعیت خاصی را دارد. برای مثال غالب ذخایر هیدروکربوری در ساختارهای تاقدیسی متمرکز شده‌اند، لذا مطالعه ساختاری آنها دربرآورد پتانسیل اکتشافات هیدروکربوری از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، چرا که بدون شناخت دقیق آن منجمله هندسه تاقدیس، برنامه‌ریزی اکتشافی هیدروکربوری نتیجه بخش نخواهد بود و مثال دیگر اینکه جهت تهیه نقشه زمین‌شناسی محل، بدون آگاهی به نوع ساختمان‌های منطقه، غیرممکن است. زیرا بدون توجه به ساختمانهای موجود، ارتباط واحدهای مختلف زمین‌شناسی امکان‌پذیر نیست.

به طور کلی مجموعه مطالعات و پژوهشهای مربوط به زمین‌شناسی ساختمانی به شرح زیر        می باشند.

بررسی  و مطالعه عناصر ساختاری مطالعه ساختارهای زمین‌شناسی شامل

۱-۱ مطالعه چین‌ها شامل

چین های خمشی (Buckle Folding)

   چین های           خمشی – لغزشی تاب خوردگی (Flextural-Slip Kink Band Folding)

چین‌های خمش گسلی (Fault-Bend folding)

چین‌های گسترش گسلی (Fault-Propagation folding)

چین‌های جدایشی (Fault Related)

چین‌های Folding) راستالغز (چین‌های پوششی (En Echelon Folds

   چین‌های مرتبط با دیاپیریسم (چین‌های رشدی (Grow Folds

2-1- مطالعه گسل‌ها شامل

- گسلهای راندگی (Thrust faults)

   – گسلهای راستالغز (Transverse Faults)

   – گسلهای نرمال (Normal faults)

 مطالعه دگرشیبی، تکتونیک پی سنگی، تأثیر حرکت بلوک‌ها

و بررسی ارتباط توده‌های نفوذی (سیل، دایک، نمک و …) با سایر ساختارهای زمین‌شناسی مجاور

- تهیه برشهای زمین شناسی ساختمانی و نقشه‌های زمین شناسی

- مطالعه عکسهای هوایی و تصاویر ماهواره‌ای

- تهیه برشهای زمین‌شناسی ساختمانی عرضی و طولی

- موازنه برشهای عرضی جهت ارائه تحلیل تکتونیکی

- تهیه نقشه‌های خطوط تراز زیر زمینی

- تعیین بستگی قائم و افقی تاقدیس‌ها

- تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی ساختمانی و گزارش مربوطه

- تهیه، تکمیل و به هنگام کردن نقشه‌های زمین‌شناسی رقومی سازی و GIS Ready

3-2-1- 7 فرآیندهای سنجش از دور و پردازش داده های رقومی زمین شناسی

سنجش از دور که به مفهوم گسترده آن در مدیریت اکتشاف انجام می گیرد به معنای تشخیص و جمع‌آوری داده از فاصله دور و عمدتاً به عنوان فناوری و علمی تعریف می‌شود که به وسیله آن می‌توان بدون تماس مستقیم، مشخصه‌های (مکانی، طیفی، زمانی) یک شیء یا پدیده را تعیین، اندازه‌گیری و یا تجزیه و تحلیل نمود. با نداشتن تماس مستقیم، باید روشی برای انتقال اطلاعات از طریق فضا مورد استفاده قرار گیرد. برای این منظور، واسطه­های مختلفی مانند میدان جاذبه، میدان مغناطیسی، امواج صوتی و انرژی الکترومغناطیسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این وجود، فناوری رایج در سنجش از دور، استفاده از امواج الکترومغناطیس است.

 سنجش از دور این امکان را فراهم می‌کند که از مناطق غیرقابل دسترس و خطرناک اطلاعات جمع‌آوری شود.

امروزه این امکان وجود دارد که دقیق‌ترین نقشه‌های جغرافیایی در حداقل زمان ممکن در مقیاس‌های محلی و جهانی تهیه شده و تغییرات آن به‌طور مداوم ثبت و ضبط شوند. با پیشرفت فناوری سنجنده‌ها و پردازش داده، سنجش از دور علاوه بر نقشه‌برداری توانست دنیای           زمین شناسی را نیز با جهش مواجه کند به طوری که با افزایش سرعت و دقت در تهیه نقشه های زمین شناسی، استخراج انواع ساختمانهای تکتونیکی و شناسایی خطواره ها کاربردهای زیادی در پروژه های اکتشافی  پیدا کرده است.

خدماتی که در بخش سنجش از دور در مدیریت اکتشاف انجام می شود را می توان به شرح ذیل خلاصه نمود :

  • Import کردن تصاویر خام در یکی از نرم افزارهای پردازش تصویر و ذخیره سازی آنها در یکی از Format های مورد نیاز کاربران.
  • پردازش داده های سنجش از دور شامل تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره ای از طریق متدها و تکنیک‌های پردازش تصویر.
  •  تصحیح رادیومتریک تصاویر شامل بکار گیری انواع روشهای بارزسازی تصاویر نظیر روشهای آشکارسازی طیفی و مکانی.
  • Geo reference نمودن تصاویر نسبت به نقشه های توپوگرافی ویا با استفاده از GCPs.
  • Data fusion (Merge باند ۱۵ متری با سایر باندها).
  • تهیه ترکیب های باندی مختلف مناسب برای کاربردهای زمین شناسی.
  •  Mosaic نمودن تصاویر و برش منطقه مورد مطالعه.
  • تهیه ترکیب IHS برای تفسیر زمین شناسی.
  • تلفیق لایه های اطلاعاتی مختلف به منظور  کاهش خطا در تصمیم گیری ها.
  • Import کردن داده های Dem و Merge کردن آنها به منظور ترسیم Top توپوگرافی مقاطع ساختمانی.
  • تهیه Painted Relief از داده های DEM .
  • Merge تصاویر ماهواره ای با داده های DEM به منظور شناسایی خطواره ها.
  • Merge نقشه های زمین شناسی با داده های DEM.
  • تولید مدلهای سه بعدی رقومی جهت Fly بر روی منطقه مورد نظر.
  • اعمال Sun Shading بر روی DEM  و پیاده سازی گسلها بر روی آن .
  • ذخیره سازی اطلاعات در فرمتهای Geotiff و img و Sid جهت تهیه خروجی.
  • تهیه خروجی از تلفیق های مختلف در نرم افزارهای ArcGIS و Arcview .
  • آموزش نرم افزارهای Remote Sensing و GIS .
  • تهیه داده های ASCII از مقاطع ساختمانی جهت ترسیم UGC.

کلمات جستجو شده:

  • sun-shading در نرم افزار gis
  • انواع ترکیب باندها در تشخیص ساختارهای زمین شناسی در تصاویر ماهوا ره ای
  • انواع روشهای اشکار سازی(datafusion(تصاویر ماهوارهای
  • تهیه نقشه خطوط تراز زیرزمینی UGC و GIS
  • سفارش نقشه های زمین شناسی رقومی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>