طراحي فرآيند اكتشاف (بخش سوم)

بدضعیفمتوسطخوبعالی (بدون رتبه)
Loading...

7- فرآيندهاي كلي اكتشاف

الف: فرآيندهاي اكتشاف به طور مختصر در مديريت اكتشاف

 در ابتداي اين گزارش و در ذيل فرآيندهاي اكتشافي كه هم اكنون در مديريت اكتشاف اجرا مي گردد به طور خلاصه ذكر شده و سپس به طور مفصل در محل خود توضيح داده خواهد شد

فرآيندهاي نقشه برداري

      اين فرآيندها كه اولين گام در اكتشاف محسوب مي گردد و طي آن  نقشه هاي توپوگرافي و        جغرافيائي را  براي ادامه فعاليت هاي اكتشافي ايجاد مي نمايد در اين فعاليتها مراحل ” فتوژئولوژي و تفسير عكسهاي هوايي ” و استفاده از خدمات ماهواره اي كه تعبير و تفسير تصاوير آنها از فعاليتهاي مهم نقشه برداري است صورت مي گيرد ( مراحل دقيق و جزئي تر فرآيندهاي نقشه برداري در بخش شرح وظايف نقشه برداري صفحات……………… گزارش آمده است.)

فرايندهاي زمين شناسي

پس از تهيه نقشه هاي توپوگرافي و جغرافيايي و آماده شدن عكسهاي ماهواره اي، فعاليت هاي زمين شناسي شروع مي شود فعاليت هاي زمين شناسي بنياني( پايه اي) شامل مطالعات چينه شناسي و رسوب شناسي، ساختماني( تكتونيك‌)، ديرين شناسي ، ژئوشيمي  و زمين شناسي نفت ( تجت الارضي)است.

مطالعات فوق در مجموع نواحي با الويت از نظر زايش هيدروكربور، نحوه تجمع ( به تله افتادن) و نوع و كيفيت سنگهاي مخزن  و پوشش Cap Rock مناسب را مشخص مي نمايد و درجه بندي آنها ( از قوي به ضعيف) را تعيين مي كند. هم اكنون با استفاده از اطلاعات جمع آوري شده فوق، كارشناسان مديريت اكتشاف آخرين نقشه مناطق الويت بندي شده موجود در حوضه هاي رسوبي ايران را تهيه نموده است.

فرايندهاي زمين شناسي فوق در مديريت اكتشاف توسط اداره هاي زمين شناسي سطح الارضي ( صفحات …….)، زمين شناسي تحت الارضي ( صفحات…….)، ديرينه شناسي ( صفحات …….) و ژئوشيمي ( صفحات……….) انجام مي گيرد كه شرح فعاليت هاي آنها به طور دقيق و تفصيلي آمده است در بعضي موارد جمع بندي نتايج مطالعات زمين شناسي منجر به يافتن يك تاقديس مناسب جهت حفاري مي گردد كه در اين صورت محل چاه تعيين و جهت ساخت چاه چال ( سلر) تصميم گيري خواهد شد. براساس اطلاعات بدست آمده اداره زمين شناسي تحت الارضي اقدام به تهيه برنامه پيش بيني چاه مي نمايد اين برنامه كه راهنماي حفاري چاه خواهد بود داراي مباحث گسترده اي است كه در صفحات…………. گزارش به طور دقيق و تفصيلي ذكر شده است. در صورتيكه مطالعات زمين شناسي هنوز با ابهام روبرو باشد از روش هاي ژئوفيزيكي كمك گرفته ميشود.

فرايندهاي ژئوفيزيكي

فعاليتهاي ژئو فيزيكي در دو گروه بزرگ ” لرزه اي” و ” غيرلرزه اي” قرار مي گيرد.

روشهاي غير لرزه اي اصولاً كم هزينه تر هستند و شامل روشهاي ثقل سنجي، مغناطيس سنجي كه براي تعبير و تفسير پي سنگ، تعيين محل نفوذ نمك ها و گسل هاي بزرگ و همچنين يافتن اثرات تاقديس در عمق مي باشد و به عنوان روشهاي اوليه ژئوفيزيكي بكار گرفته مي شوند. روشهاي دقيق تر ديگري نيز در گروه غير لرزه اي چون مگنتوتلوريك، الكترومغناطيس و… وجود دارد كه به شناخت بهتر تاقديس ها كمك مي كند.

اصلي ترين و مطمئن ترين  روش كه اصولاً گرانترين روشها نيز هستند، فعاليتهاي لرزه نگاري دو بعدي و سه بعدي مي باشند كه در تعيين دقيق تر شكل مخزن در عمق و خصوصيات مخزني نقش اساسي دارند. لرزه نگاري 4 بعدي كه در شركتهاي توليدي بكار گرفته مي شوند وضعيت مخزن رادر طول زمان مورد بررسي قرار مي دهد. پس از مشخص شدن نوع عمليات لرزه نگاري، طراحي آن توسط گروه طراحي انجام و سپس حجم كار مورد نياز به مناقصه گذارده ميشود پس از انتخاب پيمانكار فرآيند انجام عمليات و نظارت بر اجراي آن صورت مي گيرد. اطلاعات برداشت شده توسط پيمانكار با نظارت كارشناسان ژئوفيزيك پردازش و پس از آن توسط كارشناسان مديريت اكتشاف تعبير و تفسير شده و نقشه ها و گزارشات آن منتشر مي گردد. در اين مرحله تفسير خصوصيات  مخزني براساس اطلاعات ژئوفيزيكي نيز صورت مي گيرد.

نقشه ها و گزارشات توليد شده جهت تعيين محل چاه در اختيار كارشناسان زمين شناسي تحت الارضي و براي تفسير بهتر مخزن در اختيار كارشناسان مهندسي نفت قرار مي گيرد.( شرح تفصيلي عمليات، پردازش و تعبير و تفسير اطلاعات ژئوفيزيكي در صفحات………. آمده است)

فرآيندهاي زمين شناسي تحت الارضي

 در اين مرحله و پس از تصويب محل چاه كارشناسان زمين شناسي تحت الارضي اقدام به تهيه گزارش پيش بيني چاه مي نمايد كه شرح محتوي آن در صفحات…………….. آمده است.

فرآيند آماده نمودن محل چاه

پس از تعيين محل چاه،  كه با همكاري واحد هاي نقشه برداري، زمين شناسي و مهندسي ساختمان انجام مي گيردساخت جاده و چاه چال( سلر) در خشكي توسط اداره مهندسي و ساختمان انجام مي گيرد. در اين مرحله اداره ياد شده با انتخاب مهندسين ناظر اقدام به طراحي جاده و چاه چال خطوط آب و استخرهاي بين راهي، محل اردوگاه كارگران نموده و پس از تهيه برآوردهاي لازم با انتخاب پيمانكار نسبت به ساخت آنها اقدام مي نمايد. شرح كار اين واحد در صفحات………………. آمده است. در مناطق دريائي تعيين محل چاه با همكاري كارشناسان حفاري صورت خواهد گرفت كه اين كار نيز توسط بكارگيري پيمانكار خواهد بود.

 جهت جلوگيري از وقفه و تسهيل در كارهاي واحدهاي مختلف عملياتي واحدهاي ستادي مانند امور پيمانها (شرح كار واحد در صفحات………………. آمده است) و محيط زيست (شرح كار واحد در صفحات………………. آمده است) و حراست (شرح كار واحد در صفحات………………. آمده است )اقدام به گرفتن مجوز از واحدهاي سازمان محيط زيست، منابع طبيعي و جنگلداري، ميراث فرهنگي و واحدهاي نظامي مي نمايد در مديريت اكتشاف ايجاد شده است.

فرآيندهاي حفاري، پتروفيزيك و مهندسي نفت

همانطور كه قبلاً ذكر شد پس از تعيين محل چاه  كارشناسان زمين شناسي تحت الارضي برنامه زمين شناسي چاه كه شامل سنگ شناسي و چينه شناسي، مشخصات گل، نمودارهاي مورد نياز، محل نصب لوله هاي جداري و…… است را تهيه مي نمايد و كارشناسان حفاري نيز برنامه پيش بيني حفاري چاه را كه شامل مشخصات چاه، لوله هاي حفاري، لوله هاي جداري كامل، مته ها و…….. و شرح كامل مرحله به مرحله حفاري است درج مي گردد تدوين  مي نمايد. اداره مهندسي نفت نيز برنامه پيش بيني نمودارهاي مورد نياز و آزمايشات خود را تهيه مي نمايد. در اين مرحله دستگاه حفاري به محل چاه توسط پيمانكار منتقل و پس از نصب كامل حفاري شروع مي گردد. نظارت بر فعاليتهاي حفاري توسط 3 واحد حفاري، زمين شناسي و مهندسي نفت خواهد بود.

كارشناسان حفاري از ابتداي انتقال دستگاه حفاري تا برچيده شدن آن به طور مستمر بر كليه فعاليتهاي حفاري نظارت مستقيم داشته و اجراي دقيق برنامه هاي درج شده در پيش بيني حفاري را عهده دار است علاوه بر آن كليه تغييرات مورد نياز را در جلسات روزانه و هفتگي بررسي و پس از تصويب اعمال مي نمايد شرح دقيق تر وظايف در صفحات ……….. آمده است.كارشناس زمين شناسي نيز به صورت موازي مطالعات خود بر روي خرده سنگهاي حاصل از حفاري را آغاز مي نمايد و به صورت مستمر تا پايان چاه ادامه مي دهد و تغييرات برنامه را از تهران دريافت  و اعمال مي نمايد. شرح دقيق وظايف نظارت بر عمليات زمين شناسي چاه در صفحات………… آمده است.

واحد نمودارگيري و چاه پيمايي مهندسي نفت نيز به صورت موازي نظارت بر برنامه هاي تدوين شده قبلي شامل نمودارهاي كامل مخزني و آزمايش چاه ها و فرازآوري چاه و……  نظارت نموده و پس از تعبير و تفسير جهت تهيه گزارش پاياني در اختيار واحد مخازن قرار مي دهند( شرح دقيق تر فعاليت هاي ياد شده در صفحات ……. آمده است)

در پايان هر مرحله از فعاليتهاي فني گزارش نهايي آن تهيه مي شود و در نهايت پس از حفاري چاه گزارش تكميلي آن كه شامل برنامه هاي پيش بيني زمين شناسي و حفاري و گزارش تكميلي زمين شناسي نقشه برداري وحفاري، ژئوفيزيك، ديرين شناسي، ژئوشيمي، نمودارگيري، آزمايشات چاه و مهندسي مخزن مي باشد منتشر مي گردد. لازم است يادآوري شود كه گزارش هاي نهايي واحدهاي مختلف كه در نهايت در دسترس كاربران قرار خواهد گرفت مجموعه اي با ارزش از اطلاعات است.

مجموعه فرآيندهاي فني ياد شده شامل واحدهاي نقشه برداري، زمين شناسي( سطح الارضي، تحت الارضي) ديرينه شناسي( فسيل شناسي) ژئوشيمي، ژئوفيزيك، مهندسي راه و ساختمان، حفاري و مهندسي نفت  زماني به ثمر خواهد نشست كه از طريق واحدهاي خدماتي و پشتيباني شامل ” آموزش و برنامه ريزي نيروي انساني”، ” امور اداري”، ” امور پيمانها”، ” امور مالي”، ” تداركات كالا”  و ” بازرسي كالا” مورد پشتيباني قرار مي گيرند (كه شرح وظايف هر يك به طور مختصر در صفحات …………. آمده است)

مجموعه گزارشات واحدهاي فني، ستادي و خدماتي پشتيباني كه به صورت يك بسته اطلاعاتي با ارزش و گرانقيمت است در اختيار واحد سامانه بالادستي كه شرح كار آن در صفحات………… آمده است قرار گرفته كه بر روي سامانه الكترونيكي مديريت اكتشاف قرار داده مي شود. اين سامانه اطلاعاتي الكترونيكي كه هم اكنون به عنوان”بانك اطلاعاتي شركت ملي نفت ايران” انتخاب شده است ابتدا در مديريت اكتشاف بنيان گذاري شده و هم اكنون نيز در حال تكميل نهايي آن است. علاوه بر بانك اطلاعاتي كارشناسان مديريت اكتشاف با همكاري كارشناسان متخصص نرم افزاري پيمانكار، تعدادي نرم افزار طراحي و به سامانه اضافه نموده اند كه در نوع خود با همپاي خارجي رقابت مي كند.

در ذيل شرح كامل فرآيندهاي اكتشافي آن گونه كه در مديريت اكتشاف انجام مي گيرد خواهد آمد.

ب : تشريح فعاليتهاي اصلي فرآيندهاي اكتشافي

فرآيند اكتشاف نفت داراي مراحل متعدد و پيچيده‌اي است، به گونه‌اي كه نمي‌توان با يك شرح اجمالي به ذكر تمام جزئيات آن پرداخت. در اين بخش از گزارش مراحل اكتشاف نفت برا ساس فعاليت هاي در حال اجراي مديريت اكتشاف به ترتيب انجام آن‌ها و به صورت كاملاً خلاصه ارائه مي‌شود و در هر مرحله فرآيندهاي اصلي كاري ذكر مي‌گردند. در يك تقسيم‌بندي ظاهري و كلي، فعاليتهاي اكتشاف هيدرو كربور را مي توان بر مبناي 1- روش‌هاي مطالعاتي و عملياتي سطحي، 2- روشهاي عملياتي در عمق ( درون چاهي) دانست روش‌هاي مطالعاتي و عملياتي سطحي شامل زمين‌شناسي سطح الارضي، ژ‍ئوشيمي، ديرين ‌شناسي،  نقشه‌برداري و روش‌هاي ژئوفيزيكي و بخشي از زمين شناسي تحت الارضي وآماده سازي محل چاه در خشكي و دريا است و روش‌هاي عمقي شامل نظارت بر زمين‌شناسي تحت الارضي، حفاري چاه‌هاي اكتشافي و توصيفي، چاه پيمائي ونمودارگيري و مهندسي مخازن است. البته بايد توجه داشت كه اين تقسيم‌بندي ظاهري، به صورت دقيق و روشني توالي فعاليت‌هاي اكتشاف نفت را تشريح نمي‌كند. به همين دليل فرآيند مرحله به مرحله اكتشاف به ترتيبي كه در مديريت اكتشاف در حال اجرا است و در ادامه مي‌آيد براي توضيح بيشتر تشريح مي‌گردد. البته در نحوه انجام مراحل ذيل و كيفيت داده‌هاي حاصله در شركتهاي مطرح نفتي با شركتهاي متولي

نوشته های مرتبط

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *